แด่สหาย
สวัสดีและทักทายจากโต๊ะทำงานไตรทวีป เอเซีย
ในวันครบรอบการปลดแอกเวียดนาม สมัชชาประชาชนสากลและกลุ่มไตรทวีปเอเชียได้เปิดตัวแคมเปญ ‘หยุดการก้าวก่ายในเอเชีย!’ เพื่อเรียกร้องให้สหรัฐฯ และนาโตถอนฐานทัพออกจากเอเชีย ยุติสนธิสัญญาทางทหารที่ทำลายล้าง และแสดงความเคารพต่ออธิปไตยของเอเชีย ในโอกาสนี้ เราได้จัดการสัมมนาออนไลน์ร่วมกับปัญญาชนและนักกิจกรรมหญิงชาวเอเชียจากฮานอย อิสฟาฮาน นาฮา ไทเป มะนิลา และโซล ซึ่งต่างนำเสนอแง่มุมต่างๆ ของจักรวรรดิจากหนังสือเล่มเดียวกัน
เวียดนาม: ‘สี่ข้อห้าม’
ลูน่า เหงียน นักแปลลัทธิมาร์กซ์-เลนินิสต์ ยืนยันว่าการปลดแอกของไซ่ง่อนในปี 1975 ไม่ได้ยุติลัทธิจักรวรรดินิยมของสหรัฐฯ ปัจจุบัน เวียดนามถูกไม่ได้ถูกปิดล้อมด้วยกองทัพ แต่เป็นซอว์ฟพาเวอร์ของมาตรการคว่ำบาตร เครือข่ายองค์กรพัฒนาเอกชน (NGO) และสิ่งที่เธอเรียกว่า ‘กิจกรรมต่อต้านการปฏิวัติแบบลับๆ’ โดยหน่วยงานให้ทุนของตะวันตกและสถาบันการเงินระดับโลกอื่นๆ อีกทั้ง เพื่อปรับความสัมพันธ์กับวอชิงตันในช่วงทศวรรษ 1990 ฮานอยถูกบังคับให้รับภาระหนี้สิน 145 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ที่เกิดจากระบอบไซ่ง่อนที่พ่ายแพ้ ในทางปฏิบัติ เวียดนามจ่ายเงินให้สหรัฐฯ เพื่อชดเชยค่าระเบิดที่ได้กระทำการสังหารหมู่พลเรือนของตนเอง การชำระเงินที่น่ารังเกียจนั้นเพิ่งเสร็จสิ้นเมื่อเจ็ดปีที่แล้ว
จากประสบการณ์นี้เองที่ก่อให้เกิดนโยบายป้องกันประเทศของเวียดนามที่เรียกว่า ‘สี่ข้อห้าม’ ได้แก่ ห้ามเป็นพันธมิตรทางทหาร ห้ามร่วมมือกับประเทศใดประเทศหนึ่งเพื่อต่อต้านอีกประเทศหนึ่ง ห้ามมีฐานทัพต่างชาติบนดินแดนเวียดนาม และห้ามใช้หรือข่มขู่ว่าจะใช้กำลังในความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ แม้ว่าวอชิงตันจะเรียกร้องสิทธิ์ในการตั้งฐานทัพเรือตามแนวชายฝั่งเวียดนามมานานหลายทศวรรษ แต่คำตอบก็คือ ‘ไม่’ มาโดยตลอด
คิดลัต ทาฮิมิก (ฟิลิปปินส์), แมเจลลัน, มาริลิน, มิกกี้ และ พระบิดา ดามาโซ. 500 ปีแห่ง Conquistador RockStars, n.d.
อิหร่าน: การคุ้มครองกลายเป็นการเปิดเผย
ดร. เซตาเรห์ ซาเดกี จากมหาวิทยาลัยเตหะราน กล่าวจากเมืองอิสฟาฮาน ประเทศอิหร่านเร็วๆ นี้เมื่อหลายสัปดาห์หลังจากมีการประกาศการหยุดยิงในการรุกรานของสหรัฐฯ และอิสราเอลในประเทศของเธอ โดยหันมากล่าวถึงภูมิภาคที่หลายประเทศได้ตอบรับข้อตกลงดังกล่าว เหล่าราชวงศ์ต่างๆ ในอ่าวเปอร์เซียได้ยอมให้เช่าที่ดินและน่านฟ้าแก่กองทัพสหรัฐฯ ตั้งแต่ฐานทัพอากาศอัลอูเดดในกาตาร์ ไปจนถึงฐานทัพเรือบาห์เรน และฐานทัพอากาศเจ้าชายสุลต่านในซาอุดีอาระเบีย ราชวงศ์ต่างๆ ในอ่าวเปอร์เซียได้เข้าร่วมเครือข่ายศูนย์กลางด้านโลจิสติกส์ของสหรัฐฯ อย่างหนาแน่น
ฐานทัพเหล่านี้ถูกขายว่าเป็นเสมือนโล่ป้องกัน แต่สงครามครั้งล่าสุดเผยให้เห็นว่าพวกมันเป็นเป้าหมาย ตั้งแต่เดือนตุลาคม 2023 เป็นต้นมา สถานที่ปฏิบัติการของสหรัฐฯ ในภูมิภาคนี้ถูกโจมตีมากกว่า 170 ครั้ง และความเสียหายในภูมิภาคนี้มีมูลค่าเกิน 50 พันล้านดอลลาร์แล้ว ดังที่ซาเดกีกล่าวไว้ว่า “ประเทศเจ้าภาพไม่ได้เป็นเพียงที่ตั้งของโล่ป้องกันเท่านั้น แต่ยังเป็นที่ตั้งของเป้าหมายด้วย”
เธออธิบายว่า ตำนานนี้ถูกยึดเหนี่ยวไว้ด้วยอุดมการณ์ ในบทความเรื่อง ‘นักรบเหนือจริงและศัตรูตะวันออก’ ซึ่งเขียนร่วมกับคริสโตเฟอร์ วีเวอร์ ซาเดกีได้วาดภาพว่าวาทกรรมตะวันตกได้สร้างภาพลักษณ์ของอิหร่านให้เป็นทั้งประเทศที่ไร้เหตุผลอยู่เสมอและเป็นภัยคุกคามที่ไม่อาจเอาชนะได้อย่างพร้อมกัน ในเรื่องเล่านี้ คำตอบเดียวคือการพึ่งพาวอชิงตันอย่างถาวร ข้อสรุปของเธอให้ความกระจ่างที่จำเป็นว่า ‘ความมั่นคงมีความต้องการระยะห่างจากอำนาจจักรวรรดินิยม ไม่ใช่การพึ่งพาอำนาจนั้น’
โอกินาวา ญี่ปุ่น: พายุเหล็กยังไม่สงบลง
เคโกะ โยนาฮะ ผู้เขียนหนังสือ “ยุติการสู้รบที่โอกินาวา” ได้เล่าถึงการทรยศหักหลังที่ชาวโอกินาวาต้องเผชิญ ในยุทธการที่โอกินาวา (ค.ศ. 1945) ชาวโอกินาวาได้เสียชีวิตเป็นจำนวนหนึ่งในสามหรือสี่คน สนธิสัญญาลับสองฉบับที่แนบมากับสนธิสัญญาสันติภาพซานฟรานซิสโก ระหว่างสหรัฐฯ และญี่ปุ่น (ค.ศ. 1951) ให้สิทธิ์แก่รัฐบาลวอชิงตันในการคงฐานทัพไว้ที่ใดก็ได้ในญี่ปุ่น และเข้าควบคุมการปฏิบัติการของกองกำลังญี่ปุ่นในภาวะวิกฤตใดๆ การยึดครองที่ดินโดยกองทัพสหรัฐฯ ด้วยดาบปลายปืนและรถไถ ทำให้ชาวนาโอกินาวาต้องลี้ภัย บางส่วนไปไกลถึงโบลิเวีย ปัจจุบัน โอกินาวาซึ่งมีพื้นที่เพียง 0.6% ของญี่ปุ่น แต่กลับเป็นที่ตั้งของฐานทัพสหรัฐฯ ประมาณ 70% ของประเทศ
ต้นทุนของการเสริมกำลังทางทหารนั้นส่งผลกระทบทั้งทางร่างกาย จิตใจ และสิ่งแวดล้อม องค์กร Okinawa Women Act Against Military Violence (สตรีโอกินาวาต้านความรุนแรงทางทหาร) ได้บันทึกอาชญากรรมทางเพศที่กระทำโดยทหารสหรัฐฯ ตั้งแต่ปี 1945 เด็กหญิงอายุ 5 ขวบถูกข่มขืนและฆ่าตายในปี 1945 เด็กทารกอายุ 9 เดือนถูกข่มขืนในปี 1949 เด็กนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ถูกทหารสหรัฐฯ 3 นายข่มขืนในปี 1995 หญิงอายุ 20 ปีถูกฆาตกรรมในปี 2016 เด็กหญิงอายุต่ำกว่า 16 ปีถูกข่มขืนในปี 2023 ซึ่งคดีของเธอถูกปกปิดโดยโตเกียวเป็นเวลา 6 เดือน การปนเปื้อนของน้ำดื่มด้วยสารเคมีที่คงอยู่ตลอดไป เช่น PFAS ไม่สามารถตรวจสอบได้เนื่องจากข้อตกลงสถานะกองกำลังระหว่างสหรัฐฯ และญี่ปุ่นห้ามชาวโอกินาวาเข้าสู่ดินแดนของตนเอง
ในเดือนธันวาคม 2021 รัฐบาลทั้งสองยืนยันว่าโอกินาวาจะเป็นแนวหน้าของสิ่งที่เรียกว่า ‘แผนฉุกเฉินไต้หวัน’ นั่นคือฐานสำหรับการแทรกแซงของสหรัฐฯ ในกรณีที่เกิดวิกฤตในช่องแคบไต้หวัน เคอิโกะเตือนเราว่าการประท้วงครั้งใหญ่ในปี 1969 เคยเอาชนะทฤษฎีบ้าระห่ำของประธานาธิบดีริชาร์ด นิกสัน ที่ต้องการขยายสงครามเวียดนามด้วยอาวุธนิวเคลียร์มาแล้ว ประเด็นของเธอคือการเคลื่อนไหวต่างๆ ยังคงสามารถเอาชนะจักรวรรดิได้
นากามูระ ฮิโรชิ (ญี่ปุ่น) ภาพร่างฐานทัพทหารสหรัฐฯ ที่ทาจิกาวะ ปี 1955
ไต้หวัน (จีน): การล่าอาณานิคมทางอุดมการณ์
ศาสตราจารย์เฉิน เหมยเซีย ศาสตราจารย์กิตติคุณแห่งมหาวิทยาลัยแห่งชาติเฉิงกง และประธานผู้ก่อตั้งสมาคมการศึกษาเตียวหยูไท ได้กล่าวถึงไต้หวันว่าเป็นประเทศที่สามที่ถูกแทรกแซงโดยจักรวรรดิ ได้แก่ ดัตช์ (1624–1662) ญี่ปุ่น (1895–1945) และ “การควบคุมทางทหารและอุดมการณ์ของสหรัฐฯ ที่แทบจะไม่มีวันสิ้นสุด” ตั้งแต่ปี 1950 จนถึงปัจจุบัน การประกาศใช้กฎอัยการศึกนาน 40 ปี (1947–1987) และการก่อการร้ายสีขาวที่ได้รับการสนับสนุนจากวอชิงตัน ทำให้เกิดหลุมศพหมู่ของผู้คนที่ต่อสู้เพื่อประชาธิปไตยการรวมชาติกับจีนแผ่นดินใหญ่จำนวนมหาศาล
เมื่อวอชิงตันสถาปนาความสัมพันธ์กับสาธารณรัฐประชาชนจีนในปี 1979 สหรัฐฯ ได้ถอนทหารออกจากไต้หวัน แต่ยังคงควบคุมไต้หวันอยู่ ผ่านทางกฎหมายว่าด้วยความสัมพันธ์ไต้หวัน ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ทุกคนได้อนุมัติการขายอาวุธ ครั้งล่าสุดคือแพ็กเกจมูลค่า 400 พันล้านดอลลาร์ ซึ่งรวมถึงการส่งทหารสหรัฐฯ ไปฝึกอบรมกองทัพไต้หวันด้วย
กลไกที่ลึกซึ้งกว่านั้นคืออุดมการณ์ – ระบบการศึกษา เครือข่ายความสัมพันธ์อย่างเช่นศูนย์ตะวันออก-ตะวันตก และอุตสาหกรรมสื่อที่ให้ความร่วมมือ ได้สร้างจิตสำนึกกระแสหลักที่เฉินอธิบายว่าเป็น ‘สนับสนุนอเมริกา ต่อต้านคอมมิวนิสต์ ต่อต้านจีน’ เฉินเตือนว่า การถอนทหาร ‘ไม่ได้หมายความว่าจะเลวร้ายน้อยกว่าการควบคุมทางอุดมการณ์’
Hill, AICD (ออสเตรเลีย), ภาพพิมพ์สกรีนจากงานประท้วงต่อต้านประธานาธิบดีริชาร์ด นิกสัน แห่งสหรัฐอเมริกา และสงครามในเวียดนาม, 1970
ฟิลิปปินส์: จากทริปไวร์สู่ ‘แพซ ซิลิกา’
โคราซอน วัลเดซ ฟาบรอส ประธานร่วมของสำนักงานสันติภาพระหว่างประเทศ กล่าวคัดค้านการใช้เครื่องจักรจริงในปฏิบัติการรบบาลีกาตัน 2026 ซึ่งเป็นการซ้อมรบครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ของประเทศ โดยมีทหาร 17,000 นายจาก 7 ประเทศอยู่ในดินแดนฟิลิปปินส์ ขีปนาวุธไทป์ 88 ของญี่ปุ่นถูกติดตั้งบนดินแดนอธิปไตย และคลังเชื้อเพลิงและศูนย์กระจายกระสุนถูกจัดตั้งขึ้นในเขตเทศบาลซูบิก ทางตะวันตกเฉียงเหนือของกรุงมะนิลา
จากข้อมูลของ SIPRI ค่าใช้จ่ายทางทหารทั่วโลกในปี 2025 พุ่งสูงถึง 2.9 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งเป็นตัวเลขที่ไม่เคยมีมาก่อน โดยสหรัฐอเมริกาเพียงประเทศเดียวรับผิดชอบถึง 954 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ คิดเป็นหนึ่งในสามของงบประมาณสงครามของโลก ฟาบรอสกล่าวว่า “ทุกเปโซและดอลลาร์ที่สูญเสียไปกับสงคราม คือการปล้นสิทธิขั้นพื้นฐานในการดำรงชีวิตของประชาชนโดยตรง”
เศรษฐกิจสงครามส่งผลกระทบมาถึงโต๊ะอาหาร อัตราเงินเฟ้อของฟิลิปปินส์อยู่ที่ 4.1% ช่องแคบฮอร์มุซซึ่งปิดเนื่องจากสงครามระหว่างสหรัฐฯ และอิสราเอลกับอิหร่าน ทำให้แรงงานชาวฟิลิปปินส์ในต่างแดนกว่าสองล้านคนติดอยู่ในสถานการณ์ลำบาก ขณะเดียวกัน ภายใต้ชื่อแบรนด์ Pax Silica เขตอุตสาหกรรมไฮเทคของสหรัฐฯ ขนาด 4,000 เอเคอร์ ได้ถูกแบ่งออกมาจากเมืองนิวคลาร์กซิตี้ ตามคำกล่าวของฟาบรอส มันคือ ‘ดินแดนอาณานิคมที่ได้รับเอกสิทธิ์ทางการทูตและอยู่ภายใต้กฎหมายทั่วไปของสหรัฐฯ เป็นเวลาสูงสุด 99 ปี’
บริษัทล็อกฮีด มาร์ติน อินเทล ไมครอน และแอปพลีด แมททีเรียลส์ ไม่ใช่บริษัทเทคโนโลยี พวกเขาคือผู้สร้างระบบขีปนาวุธที่กำลังทดสอบอยู่ในทะเลฟิลิปปินส์ “นี่ไม่ใช่นวัตกรรม แต่มันคือการยึดครองที่ปลอมตัวเป็นความก้าวหน้า” ข้อเรียกร้องของเธอ ซึ่งมาจากกลุ่มพันธมิตรหยุดสงครามฟิลิปปินส์นั้นตรงไปตรงมา ได้แก่ การตัดงบประมาณทางทหาร ปฏิเสธสนธิสัญญาสันติภาพซิลิกา ยกเลิกข้อตกลงที่ไม่เป็นธรรม และปกป้องทะเลฟิลิปปินส์ตะวันตกในฐานะพื้นที่ส่วนรวมของโลก
เกาหลี: ‘เรือบรรทุกเครื่องบินแบบติดตั้งอยู่กับที่’
จากกรุงโซล ฮวาง จองอึน จากศูนย์ยุทธศาสตร์ระหว่างประเทศ อ่านถ้อยคำที่แสดงถึงเจตนารมณ์ของจักรวรรดิอย่างตรงไปตรงมา ในเดือนสิงหาคม ปี 2025 โดนัลด์ ทรัมป์ กล่าวในการประชุมสุดยอดว่า เขาต้องการ “ครอบครองดินแดนที่มีฐานทัพขนาดใหญ่” ในเกาหลี ในเดือนพฤษภาคม ปี 2025 พลเอก ซาเวียร์ บรันสัน ผู้บัญชาการกองกำลังสหรัฐฯ ในเกาหลี เรียกสาธารณรัฐเกาหลีว่า “เรือบรรทุกเครื่องบินที่ลอยอยู่กลางน้ำระหว่างญี่ปุ่นและจีนแผ่นดินใหญ่” ซึ่งเป็นฐานที่มั่นพันธมิตรที่อยู่ใกล้ปักกิ่งมากที่สุด บรันสันยังประกาศ “เครือข่ายสังหาร” ที่รวมกองทัพของเกาหลีใต้ ญี่ปุ่น และอาจรวมถึงฟิลิปปินส์เข้าเป็นระบบเครือข่ายเดียว โดยมีเป้าหมายโจมตีสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลี จีน และรัสเซีย
ทหารสหรัฐฯ 28,500 นาย ฐานทัพ 62 แห่ง และพื้นที่ 95 ล้านตารางเมตรในเกาหลีใต้กำลังถูกปรับเปลี่ยนวัตถุประสงค์ โดยถูกนำเสนอว่าเป็นการปกป้องเกาหลี แต่กลับกลายเป็นเครื่องมือต่อต้านจีน ในขณะที่โซลถูกกดดันให้เพิ่มงบประมาณทางทหารเป็น 3.5% ของ GDP ฮวางเตือนว่า โครงสร้างดังกล่าวอาจคุกคามความฝันการปรองดองภายในคาบสมุทรของเกาหลี
โปสเตอร์สำหรับงานสัมมนาออนไลน์ “หยุดก้าวก่ายในเอเชีย!” จัดโดยสมัชชาประชาชนนานาชาติและไตรทวีปเอเชีย ปี 2026
การปฏิเสธที่ยาวนาน
แผนที่โลกเต็มไปด้วยฐานทัพทหารสหรัฐฯ ที่เรารู้จักกันประมาณ 902 แห่ง ซึ่งหลายแห่งอยู่ในทวีปเอเชีย ความเชื่อผิดๆ ที่มีร่วมกันในทุกฐานทัพคือ ฐานทัพเหล่านี้ปกป้องเจ้าบ้าน แต่บทเรียนจากโอกินาวาถึงมะนิลา จากบาห์เรนถึงโซล คือ ฐานทัพเหล่านี้ก่อให้เกิดสงครามและเรียกร้องราคาในรูปแบบของร่างกายที่บอบช้ำ น้ำที่ปนเปื้อน ที่ดินที่ถูกยึด และความอดอยากในครัวเรือน การยึดครองมักถูกนำเสนอในรูปแบบของการปกป้องเสมอ
แต่เอเชียไม่ได้ลืมว่าตนเคยต่อสู้กับจักรวรรดิอย่างไร ยุทธการที่โอกินาวาไม่ได้ทำให้พยานแห่งโอกินาวาเงียบเสียงลง การก่อการร้ายสีขาวไม่ได้ดับไฟแห่งขบวนการแรงงานของไต้หวัน ประชาชนชาวอิหร่านที่ถูกคว่ำบาตรอย่างโหดร้ายมาสี่ทศวรรษ ก็ยังไม่ยอมจำนนต่อความอัปยศอดสู ดังที่โฮจิมินห์ยืนยันว่า “ไม่มีสิ่งใดมีค่าไปกว่าเอกราชและเสรีภาพ” นั่นคือมรดกแห่งการปลดแอก และนั่นคือความต้องการของปัจจุบัน
หยุดก้าวก่ายในเวียดนาม หยุดก้าวก่ายในอิหร่าน หยุดก้าวก่ายในโอกินาวา หยุดก้าวก่ายในไต้หวัน หยุดก้าวก่ายในฟิลิปปินส์ หยุดก้าวก่ายในเกาหลี หยุดก้าวก่ายในเอเชีย!
ด้วยความเคารพ
ไตรทวีป เอเซีย